Vishnu Sahasranama Stotram

विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः। भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः॥१॥

Viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāro bhūtabhavyabhavatprabhuḥ | Bhūtakṛdbhūtabhṛdbhāvo bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ || 1 ||

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः। अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च॥२॥

Pūtātmā paramātmā ca muktānāṃ paramā gatiḥ | Avyayaḥ puruṣaḥ sākṣī kṣetrajño'kṣara eva ca || 2 ||

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः। नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः॥३॥

Yogo yogavidāṃ netā pradhānapuruṣeśvaraḥ | Nārasiṃhavapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ || 3 ||

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः। सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः॥४॥

Sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇurbhūtādirnidhiravyayaḥ | Sambhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhurīśvaraḥ || 4 ||

स्वयम्भूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः। अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः॥५॥

Svayambhūḥ śambhurādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ | Anādinidhano dhātā vidhātā dhāturuttamaḥ || 5 ||

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः। विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः॥६॥

Aprameyo hṛṣīkeśaḥ padmanābho'maraprabhuḥ | Viśvakarmā manustvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ || 6 ||

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः। प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम्॥७॥

Agrāhyaḥ śāśvataḥ kṛṣṇo lohitākṣaḥ pratardanaḥ | Prabhūtastrikakubdhāma pavitraṃ maṅgalaṃ param || 7 ||

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः। हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः॥८॥

Īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ | Hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ || 8 ||

ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः। अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान्॥९॥

Īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ | Anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtirātmavān || 9 ||

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः। अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः॥१०॥

Sureśaḥ śaraṇaṃ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ | Ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ || 10 ||

अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः। वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः॥११॥

Ajaḥ sarveśvaraḥ siddhaḥ siddhiḥ sarvādiracyutaḥ | Vṛṣākapirameyātmā sarvayogaviniḥsṛtaḥ || 11 ||

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्माऽसंमितः समः। अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः॥१२॥

Vasurvasumanāḥ satyaḥ samātmā'saṃmitaḥ samaḥ | Amoghaḥ puṇḍarīkākṣo vṛṣakarmā vṛṣākṛtiḥ || 12 ||

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः। अमृतः शाश्वतस्थाणुर्वरारोहो महातपाः॥१३॥

Rudro bahuśirā babhrurviśvayoniḥ śuciśravāḥ | Amṛtaḥ śāśvatasthāṇurvarāroho mahātapāḥ || 13 ||

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः। वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित्कविः॥१४॥

Sarvagaḥ sarvavidbhānurviṣvakseno janārdanaḥ | Vedo vedavidavyaṅgo vedāṅgo vedavitkaviḥ || 14 ||

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः। चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः॥१५॥

Lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kṛtākṛtaḥ | Caturātmā caturvyūhaścaturdaṃṣṭraścaturbhujaḥ || 15 ||

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः। अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः॥१६॥

Bhrājiṣṇurbhojanaṃ bhoktā sahiṣṇurjagadādijaḥ | Anagho vijayo jetā viśvayoniḥ punarvasuḥ || 16 ||

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः। अतीन्द्रः संग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः॥१७॥

Upendro vāmanaḥ prāṃśuramoghaḥ śucirūrjitaḥ | Atīndraḥ saṃgrahaḥ sargo dhṛtātmā niyamo yamaḥ || 17 ||

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः। अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः॥१८॥

Vedyo vaidyaḥ sadāyogī vīrahā mādhavo madhuḥ | Atīndriyo mahāmāyo mahotsāho mahābalaḥ || 18 ||

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः। अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक्॥१९॥

Mahābuddhirmahāvīryo mahāśaktirmahādyutiḥ | Anirdeśyavapuḥ śrīmānameyātmā mahādridhṛk || 19 ||

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः। अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः॥२०॥

Maheṣvāso mahībhartā śrīnivāsaḥ satāṃ gatiḥ | Aniruddhaḥ surānando govindo govidāṃ patiḥ || 20 ||

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः। हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः॥२१॥

Marīcirdamano haṃsaḥ suparṇo bhujagottamaḥ | Hiraṇyanābhaḥ sutapāḥ padmanābhaḥ prajāpatiḥ || 21 ||

अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः। अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा॥२२॥

Amṛtyuḥ sarvadṛk siṃhaḥ sandhātā sandhimān sthiraḥ | Ajo durmarṣaṇaḥ śāstā viśrutātmā surārihā || 22 ||

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः। निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः॥२३॥

Gururgurutamo dhāma satyaḥ satyaparākramaḥ | Nimiṣo'nimiṣaḥ sragvī vācaspatirudāradhīḥ || 23 ||

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः। सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्॥२४॥

Agraṇīrgrāmaṇīḥ śrīmān nyāyo netā samīraṇaḥ | Sahasramūrdhā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 24 ||

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः सम्प्रमर्दनः। अहःसंवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः॥२५॥

Āvartano nivṛttātmā saṃvṛtaḥ sampramardanaḥ | Ahaḥsaṃvartako vahniranilo dharaṇīdharaḥ || 25 ||

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विborderभोः। सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः॥२६॥

Suprasādaḥ prasannātmā viśvadhṛgviśvabhukprabhuḥ | Satkartā satkṛtaḥ sādhurjahnurnārāyaṇo naraḥ || 26 ||

असंख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः। सिद्धार्थः सिद्धसंकल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः॥२७॥

Asaṃkhyeyo'prameyātmā viśiṣṭaḥ śiṣṭakṛcchuciḥ | Siddhārthaḥ siddhasaṃkalpaḥ siddhidaḥ siddhisādhanaḥ || 27 ||

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः। वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः॥२८॥

Vṛṣāhī vṛṣabho viṣṇurvṛṣaparvā vṛṣodaraḥ | Vardhano vardhamānaśca viviktaḥ śrutisāgaraḥ || 28 ||

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः। नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः॥२९॥

Subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo vasuḥ | Naikarūpo bṛhadrūpaḥ śipiviṣṭaḥ prakāśanaḥ || 29 ||

ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः। ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः॥३०॥

Ojastejodyutidharaḥ prakāśātmā pratāpanaḥ | Ṛddhaḥ spaṣṭākṣaro mantraścandrāṃśurbhāskaradyutiḥ || 30 ||

अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः। औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः॥३१॥

Amṛtāṃśūdbhavo bhānuḥ śaśabinduḥ sureśvaraḥ | Auṣadhaṃ jagataḥ setuḥ satyadharmaparākramaḥ || 31 ||

भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः। कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः॥३२॥

Bhūtabhavyabhavannāthaḥ pavanaḥ pāvano'nalaḥ | Kāmahā kāmakṛtkāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ || 32 ||

युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः। अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित्॥३३॥

Yugādikṛdyugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ | Adṛśyo vyaktarūpaśca sahasrajidanantajit || 33 ||

इष्टोऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः। क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः॥३४॥

Iṣṭo'viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣo vṛṣaḥ | Krodhahā krodhakṛtkartā viśvabāhurmahīdharaḥ || 34 ||

अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः। अपां निधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः॥३५॥

Acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ | Apāṃ nidhiradhiṣṭhānamapramattaḥ pratiṣṭhitaḥ || 35 ||

स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः। वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः॥३६॥

Skandaḥ skandadharo dhuryo varado vāyuvāhanaḥ | Vāsudevo bṛhadbhānurādidevaḥ purandaraḥ || 36 ||

अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः। अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः॥३७॥

Aśokastāraṇastāraḥ śūraḥ śaurirjaneśvaraḥ | Anukūlaḥ śatāvartaḥ padmī padmanibhekṣaṇaḥ || 37 ||

पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत्। महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः॥३८॥

Padmanābho'ravindākṣaḥ padmagarbhaḥ śarīrabhṛt | Maharddhirṛddho vṛddhātmā mahākṣo garuḍadhvajaḥ || 38 ||

अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः। सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः॥३९॥

Atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havirhariḥ | Sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitiñjayaḥ || 39 ||

विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः। महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः॥४०॥

Vikṣaro rohito mārgo heturdāmodaraḥ sahaḥ | Mahīdharo mahābhāgo vegavānamitāśanaḥ || 40 ||

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः। करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः॥४१॥

Udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ | Karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ || 41 ||

व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः। परर्द्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः॥४२॥

Vyavasāyo vyavasthānaḥ saṃsthānaḥ sthānado dhruvaḥ | Pararddhiḥ paramaspaṣṭastuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ || 42 ||

रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः। वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः॥४३॥

Rāmo virāmo virajo mārgo neyo nayo'nayaḥ | Vīraḥ śaktimatāṃ śreṣṭho dharmo dharmaviduttamaḥ || 43 ||

वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः। हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः॥४४॥

Vaikuṇṭhaḥ puruṣaḥ prāṇaḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ pṛthuḥ | Hiraṇyagarbhaḥ śatrughno vyāpto vāyuradhokṣajaḥ || 44 ||

ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः। उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः॥४५॥

Ṛtuḥ sudarśanaḥ kālaḥ parameṣṭhī parigrahaḥ | Ugraḥ saṃvatsaro dakṣo viśrāmo viśvadakṣiṇaḥ || 45 ||

विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम्। अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः॥४६॥

Vistāraḥ sthāvarasthāṇuḥ pramāṇaṃ bījamavyayam | Artho'nartho mahākośo mahābhogo mahādhanaḥ || 46 ||

अनिर्विण्णः स्थविष्ठोऽभूर्धर्मयूपो महामखः। नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः॥४७॥

Anirviṇṇaḥ sthaviṣṭho'bhūrdharmayūpo mahāmakhaḥ | Nakṣatranemirnakṣatrī kṣamaḥ kṣāmaḥ samīhanaḥ || 47 ||

यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सतां गतिः। सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम्॥४८॥

Yajña ijyo mahejyaśca kratuḥ satraṃ satāṃ gatiḥ | Sarvadarśī vimuktātmā sarvajño jñānamuttamam || 48 ||

सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत्। मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः॥४९॥

Suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt | Manoharo jitakrodho vīrabāhurvidāraṇaḥ || 49 ||

स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत्। वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः॥५०॥

Svāpanaḥ svavaśo vyāpī naikātmā naikakarmakṛt | Vatsaro vatsalo vatsī ratnagarbho dhaneśvaraḥ || 50 ||

धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम्। अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः॥५१॥

Dharmagubdharmakṛddharmī sadasatkṣaramakṣaram | Avijñātā sahasrāṃśurvidhātā kṛtalakṣaṇaḥ || 51 ||

गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतममहेश्वरः। आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः॥५२॥

Gabhastinemiḥ sattvasthaḥ siṃho bhūtamamaheśvaraḥ | Ādidevo mahādevo deveśo devabhṛdguruḥ || 52 ||

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः। शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः॥५३॥

Uttaro gopatirgoptā jñānagamyaḥ purātanaḥ | Śarīrabhūtabhṛdbhoktā kapīndro bhūridakṣiṇaḥ || 53 ||

सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः। विनयो जयः सत्यसन्धो दाशार्हः सात्त्वतां पतिः॥५४॥

Somapo'mṛtapaḥ somaḥ purujitpurusattamaḥ | Vinayo jayaḥ satyasandho dāśārhaḥ sāttvatāṃ patiḥ || 54 ||

जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः। अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः॥५५॥

Jīvo vinayitā sākṣī mukundo'mitavikramaḥ | Ambhonidhiranantātmā mahodadhiśayo'ntakaḥ || 55 ||

अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः। आनन्दो नन्दनों नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः॥५६॥

Ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ | Ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ || 56 ||

महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः। त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत्॥५७॥

Maharṣiḥ kapilācāryaḥ kṛtajño medinīpatiḥ | Tripadastridaśādhyakṣo mahāśṛṅgaḥ kṛtāntakṛt || 57 ||

महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी। गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः॥५८॥

Mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī | Guhyo gabhīro gahano guptaścakragadādharaḥ || 58 ||

वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः संकर्षणोऽच्युतः। वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः॥५९॥

Vedhāḥ svāṅgo'jitaḥ kṛṣṇaḥ dṛḍhaḥ saṃkarṣaṇo'cyutaḥ | Varuṇo vāruṇo vṛkṣaḥ puṣkarākṣo mahāmanāḥ || 59 ||

भगवान् भगहाऽऽनन्दी वनमाली हलायुधः। आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः॥६०॥

Bhagavān bhagahā''nandī vanamālī halāyudhaḥ | Ādityo jyotirādityaḥ sahiṣṇurgatisattamaḥ || 60 ||

सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः। दिविस्पृक्सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः॥६१॥

Sudhanvā khaṇḍaparaśurdāruṇo draviṇapradaḥ | Divispṛksarvadṛgvyāso vācaspatirayonijaḥ || 61 ||

त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक्। संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम्॥६२॥

Trisāmā sāmagaḥ sāma nirvāṇaṃ bheṣajaṃ bhiṣak | Saṃnyāsakṛcchamaḥ śānto niṣṭhā śāntiḥ parāyaṇam || 62 ||

शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः। गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः॥६३॥

Śubhāṅgaḥ śāntidaḥ sraṣṭā kumudaḥ kuvaleśayaḥ | Gohito gopatirgoptā vṛṣabhākṣo vṛṣapriyaḥ || 63 ||

अनिवर्ती निवृत्तात्मा संक्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः। श्रीवत्सProcess_64_Names॥

Anivartī nivṛttātmā saṃkṣeptā kṣemakṛcchivaḥ | Śrīvatsavakṣāḥ śrīvāsaḥ śrīpatiḥ śrīmatāṃ varaḥ || 64 ||

श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः। श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः॥६५॥

Śrīdaḥ śrīśaḥ śrīnivāsaḥ śrīnidhiḥ śrīvibhāvanaḥ | Śrīdharaḥ śrīkaraḥ śreyaḥ śrīmā~llokatrayāśrayaḥ || 65 ||

स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः। विजितात्माऽविधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः॥६६॥

Svakṣaḥ svaṅgaḥ śatānando nandirjyotirgaṇeśvaraḥ | Vijitātmā'vidheyātmā satkīrtiśchinnasaṃśayaḥ || 66 ||

उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतस्थिरः। भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः॥६७॥

Udīrṇaḥ sarvataścakṣuranīśaḥ śāśvatasthiraḥ | Bhūśayo bhūṣaṇo bhūtirviśokaḥ śokanāśanaḥ || 67 ||

अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः। अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः॥६८॥

Arciṣmānarcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ | Aniruddho'pratirathaḥ pradyumno'mitavikramaḥ || 68 ||

कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्वरः। त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः॥६९॥

Kālaneminihā vīraḥ śauriḥ śūrajaneśvaraḥ | Trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ || 69 ||

कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः। अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः॥७०॥

Kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ | Anirdeśyavapurviṣṇurvīro'nanto dhañjayaḥ || 70 ||

ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः। ब्रह्मविद्ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः॥७१॥

Brahmaṇyo brahmakṛdbrahmā brahma brahmavivardhanaḥ | Brahmavidbrāhmaṇo brahmī brahmajño brāhmaṇapriyaḥ || 71 ||

महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः। महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः॥७२॥

Mahākramo mahākarmā mahātejā mahoragaḥ | Mahākraturmahāyajvā mahāyajño mahāhaviḥ || 72 ||

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः। पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः॥७३॥

Stavyaḥ stavapriyaḥ stotraṃ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ | Pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇyakīrtiranāmayaḥ || 73 ||

मनोजवस्तीर्थकरो वसुमना वसुप्रदः। वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः॥७४॥

Manojavastīrthakaro vasumanā vasupradaḥ | Vasuprado vāsudevo vasurvasumanā haviḥ || 74 ||

सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः। शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः॥७५॥

Sadgatiḥ satkṛtiḥ sattā sadbhūtiḥ satparāyaṇaḥ | Śūraseno yaduśreṣṭhaḥ sannivāsaḥ suyāmunaḥ || 75 ||

भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः। दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः॥७६॥

Bhūtāvāso vāsudevaḥ sarvāsunilayo'nalaḥ | Darpahā darpado dṛpto durdharo'thāparājitaḥ || 76 ||

विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान्। अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः॥७७॥

Viśvamūrtirmahāmūrtirdīptamūrtiramūrtimān | Anekamūrtiravyaktaḥ śatamūrtiḥ śatānanaḥ || 77 ||

एको नैकः सवः कः किं यत्तत्पदमनुत्तमम्। लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः॥७८॥

Eko naikaḥ savaḥ kaḥ kiṃ yattatpadamanuttamam | Lokabandhurlokanātho mādhavo bhaktavatsalaḥ || 78 ||

सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी। वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः॥७९॥

Suvarṇavarṇo hemāṅgo varāṅgaścandanāṅgadī | Vīrahā viṣamaḥ śūnyo ghṛtāśīracalaścalaḥ || 79 ||

अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक्। सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः॥८०॥

Amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhṛk | Sumedhā medhajo dhanyaḥ satyamedhā dharādharaḥ || 80 ||

तेजोवृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः। प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः॥८१॥

Tejovṛṣo dyutidharaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ | Pragraho nigraho vyagro naikaśṛṅgo gadāgrajaḥ || 81 ||

चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः। चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात्॥८२॥

Caturmūrtiścaturbāhuścaturvyūhaścaturgatiḥ | Caturātmā caturbhāvaścaturvedavidekapāt || 82 ||

समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः। दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा॥८३॥

Samāvarto'nivṛttātmā durjayo duratikramaḥ | Durlabho durgamo durgo durāvāso durārihā || 83 ||

शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः। इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः॥८४॥

Śubhāṅgo lokasāraṅgaḥ sutantustantuvardhanaḥ | Indrakarmā mahākarmā kṛtakarmā kṛtāgamaḥ || 84 ||

उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः। अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी॥८५॥

Udbhavaḥ sundaraḥ sundo ratnanābhaḥ sulocanaḥ | Arko vājasanaḥ śṛṅgī jayantaḥ saravijjayī || 85 ||

सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः। महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः॥८६॥

Suvarṇabindurakṣobhyaḥ sarvavāgīśvareśvaraḥ | Mahāhrado mahāgarto mahābhūto mahānidhiḥ || 86 ||

कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः। अमृतांशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः॥८७॥

Kumudaḥ kundaraḥ kundaḥ parjanyaḥ pāvano'nilaḥ | Amṛtāṃśo'mṛtavapuḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ || 87 ||

सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः। न्यग्रोधोदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः॥८८॥

Sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ | Nyagrodhodumbaro'śvatthaścāṇūrāndhraniṣūdanaḥ || 88 ||

सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः। अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः॥८९॥

Sahasrārciḥ saptajihvaḥ saptaidhāḥ saptavāhanaḥ | Amūrtiranagho'cintyo bhayakṛdbhayanāśanaḥ || 89 ||

अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान्। अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः॥९०॥

Aṇurbṛhatkṛśaḥ sthūlo guṇabhṛnnirguṇo mahān | Adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṃśo vaṃśavardhanaḥ || 90 ||

भारभृत्कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः। आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः॥९१॥

Bhārabhṛtkathito yogī yogīśaḥ sarvakāmadaḥ | Āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ || 91 ||

धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः। अपराजितः सर्वसहो नियन्ताऽनियमोऽयमः॥९२॥

Dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ | Aparājitaḥ sarvasaho niyantā'niyamo'yamaḥ || 92 ||

सत्त्ववान् सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः। अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत्प्रीतिवर्धनः॥९३॥

Sattvavān sāttvikaḥ satyaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ | Abhiprāyaḥ priyārho'rhaḥ priyakṛtprītivardhanaḥ || 93 ||

विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः। रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः॥९४॥

Vihāyasagatirjyotiḥ surucirhutabhugvibhuḥ | Ravirvirocanaḥ sūryaḥ savitā ravilocanaḥ || 94 ||

अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः। अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः॥९५॥

Ananto hutabhugbhoktā sukhado naikajo'grajaḥ | Anirviṇṇaḥ sadāmarṣī lokādhiṣṭhānamadbhutaḥ || 95 ||

सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः। स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः॥९६॥

Sanātsanātanatamaḥ kapilaḥ kapiravyayaḥ | Svastidaḥ svastikṛtsvasti svastibhuksvastidakṣiṇaḥ || 96 ||

अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रमी ऊर्जितशासनः। शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः॥९७॥

Araudraḥ kuṇḍalī cakrī vikramī ūrjitaśāsanaḥ | Śabdātigaḥ śabdasahaḥ śiśiraḥ śarvarīkaraḥ || 97 ||

अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणां वरः। विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः॥९८॥

Akrūraḥ peśalo dakṣo dakṣiṇaḥ kṣamiṇāṃ varaḥ | Vidvattamo vītabhayaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ || 98 ||

उत्ततारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः। वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः॥९९॥

Uttāraṇo duṣkṛtihā puṇyo duḥsvapnanāśanaḥ | Vīrahā rakṣaṇaḥ santo jīvanaḥ paryavasthitaḥ || 99 ||

अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः। चतुरस्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः॥१००॥

Anantarūpo'nantaśrīrjitamanyurbhayāpahaḥ | Caturasro gabhīrātmā vidiśo vyādiśo diśaḥ || 100 ||

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः। जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः॥१०१॥

Anādirbhūrbhuvo lakṣmīḥ suvīro rucirāṅgadaḥ | Janano janajanmādirbhīmo bhīmaparākramaḥ || 101 ||

आधारनिलयोऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः। ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः॥१०२॥

Ādhāranilayo'dhātā puṣpahāsaḥ prajāgaraḥ | Ūrdhvagaḥ satpathācāraḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ paṇaḥ || 102 ||

प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत्प्राणजीवनः। तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः॥१०३॥

Pramāṇaṃ prāṇanilayaḥ prāṇabhṛtprāṇajīvanaḥ | Tattvaṃ tattvavidekātmā janmamṛtyujarātigaḥ || 103 ||

भूर्भुवःस्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः। यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः॥१०४॥

Bhūrbhuvaḥsvastarustāraḥ savitā prapitāmahaḥ | Yajño yajñapatiryajvā yajñāṅgo yajñavāhanaḥ || 104 ||

यज्ञभृद्यज्ञकृद्यज्ञी यज्ञभुग्यज्ञसाधनः। यज्ञान्तकृद्यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च॥१०५॥

Yajñabhṛdyajñakṛdyajñī yajñabhugyajñasādhanaḥ | Yajñāntakṛdyajñaguhyamannamannāda eva ca || 105 ||

आत्मयोनिः स्वयंजातो वैखानः सामगायनः। देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः॥१०६॥

Ātmayoniḥ svayaṃjāto vaikhānaḥ sāmagāyanaḥ | Devakīnandanaḥ sraṣṭā kṣitīśaḥ pāpanāśanaḥ || 106 ||

शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः। रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः॥१०७॥

Śaṅkhabhṛnnandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ | Rathāṅgapāṇirakṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ || 107 ||

इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः। नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम्॥ य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत्। नाशुभं प्राप्नुयात् किञ्चित् सोऽमुत्रेह च मानवः॥

Itīdaṃ kīrtanīyasya keśavasya mahātmanaḥ | Nāmnāṃ sahasraṃ divyānāmaśeṣeṇa prakīrtitam || Ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ yaścāpi parikīrtayet | Nāśubhaṃ prāpnuyāt kiñcit so'mutreha ca mānavaḥ ||